Trong mùa tuyển sinh đại học năm 2025, nhiều phụ huynh và thí sinh đã bất ngờ trước sự đảo chiều của điểm chuẩn các trường đại học. Sự biến động này không chỉ làm đảo lộn kế hoạch của hàng ngàn thí sinh mà còn đặt ra câu hỏi về tính công bằng và logic trong hệ thống xét tuyển.
Trong bài viết này HavaEdu sẽ phân tích sâu các nguyên nhân chính, dựa trên dữ liệu thực tế và ý kiến từ các chuyên gia, để làm rõ bức tranh phức tạp của kỳ tuyển sinh năm nay.
1. Bức tranh tổng quan về điểm chuẩn các trường đại học năm 2025
Khi phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT được công bố với mức thấp hơn hẳn so với năm 2024, các chuyên gia từng dự báo điểm chuẩn sẽ giảm theo. Thế nhưng, thực tế lại hoàn toàn ngược lại: nhiều ngành “hot” chứng kiến điểm chuẩn vọt lên mức kỷ lục, trong khi một số lĩnh vực khác lại tụt giảm mạnh.
Theo thống kê từ các trường đại học lớn, có tới 6 ngành đạt mức điểm chuẩn “kịch kim” 30/30, chủ yếu thuộc khối sư phạm ngoại ngữ và một số chương trình quân sự dành cho nữ giới – những lĩnh vực vốn có chỉ tiêu hạn chế và tính cạnh tranh khốc liệt.
Cụ thể, các ngành Sư phạm Tiếng Anh và Sư phạm Tiếng Trung tại Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế) đều chạm mốc này, phản ánh nhu cầu cao từ thí sinh đối với các chương trình đào tạo chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, hàng loạt ngành thuộc khối công nghệ và khoa học tự nhiên cũng chứng kiến mức tăng đột biến. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, điểm chuẩn ngành Khoa học Máy tính leo lên 29,19 điểm, còn Khoa học Dữ liệu và Trí tuệ Nhân tạo đạt 29,39 điểm (hơn hẳn mức 28,53 điểm cao nhất của năm 2024). Số lượng ngành có điểm chuẩn từ 28 điểm trở lên tại trường này cũng tăng từ 5 lên 9
Ngược chiều với xu hướng tăng, khối ngành sức khỏe lại chứng kiến sự sụt giảm đáng kể, phù hợp hơn với phổ điểm thi THPT thấp. Tại Đại học Y Hà Nội, ngành Y học Dự phòng giảm gần 6 điểm (từ 22,94 xuống 17), còn Dinh dưỡng tụt gần 5 điểm (từ 23,33 xuống 18,75). Lý do chính là sự suy giảm điểm số ở các môn Sinh học và Hóa học – những môn cốt lõi cho nhóm ngành này.
Một số trường khác như Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) hay các trường sư phạm lớn giữ mức điểm chuẩn ổn định hoặc giảm nhẹ, chủ yếu do phụ thuộc nhiều vào phương thức xét điểm thi THPT hoặc đánh giá năng lực.
Tổng thể, sự biến động này đã phá vỡ mọi dự đoán ban đầu, khiến điểm chuẩn trở nên “khó lường” hơn bao giờ hết. Không chỉ tăng ở các ngành top, mà ngay cả các ngành trung bình cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng thí sinh đạt 9-10 điểm/môn vẫn trượt nguyện vọng mơ ước.
2. Quy định quy đổi điểm xét tuyển: “Cú twist” lớn nhất từ chính sách
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến điểm chuẩn năm 2025 “ngược dòng” chính là quy định quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Theo Công văn 2457/BGDĐT-GDĐH và Công văn 4222/BGDĐT-GDĐH, tất cả các phương thức, từ điểm thi THPT, học bạ, đến kỳ thi đánh giá năng lực, phải được quy đổi về một thang điểm chung dựa trên phương pháp bách phân vị. Ý tưởng là tạo sự công bằng, nhưng thực tế lại gây ra hiệu ứng domino đẩy điểm chuẩn lên cao bất thường.
Vấn đề nằm ở chỗ học bạ thường có điểm số cao hơn do tính linh hoạt và dễ “tối ưu hóa” ở các địa phương. Khi quy đổi, chênh lệch giữa điểm học bạ cao (ví dụ 29 điểm, tức trung bình 9,67/môn) chỉ cách biệt 1-1,5 điểm so với điểm thi THPT tương đương, dù để đạt mức đó ở kỳ thi quốc gia đòi hỏi thí sinh phải gần như xuất sắc. Kết quả là, điểm chuẩn tổng thể bị “lạm phát”, loại bỏ nhiều thí sinh có năng lực thực sự nhưng chỉ dựa vào điểm thi THPT.
Các chuyên gia đã chỉ ra sự bất hợp lý này. Giáo sư Nguyễn Đình Đức từ Đại học Công nghệ cho rằng việc ép buộc quy đổi là “khiên cưỡng” vì mỗi phương thức có mục tiêu và độ khó riêng: Kỳ thi THPT chủ yếu xét tốt nghiệp, trong khi học bạ thiếu độ tin cậy do sự chênh lệch giữa các trường. Ông nhấn mạnh, nếu các trường chỉ dùng điểm thi THPT, điểm chuẩn chắc chắn giảm, nhưng với đa dạng phương thức, quy đổi làm méo mó thang đo, thiệt thòi cho thí sinh xét theo thi THPT.
Tương tự, Phó giáo sư Đỗ Văn Dũng – nguyên Hiệu trưởng Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM – phê phán công thức quy đổi thiếu chặt chẽ, không phản ánh sự khác biệt giữa học bạ “dễ đẹp” và kỳ thi chuẩn hóa quốc gia. Ông ví dụ: Điểm học bạ 29 chỉ quy thành 28 so với thi THPT, khiến điểm chuẩn các ngành hot dao động 27-30, loại bỏ thí sinh khá giỏi. Hơn nữa, việc công bố quy đổi muộn (sau khi đăng ký nguyện vọng) làm giảm ý nghĩa, khiến thí sinh khó dự đoán.
Chính sách này, dù nhằm tăng tính minh bạch, đã vô tình tạo ra sự bất cân xứng, biến điểm chuẩn thành “ảo” và khó lường.
3. Sự dịch chuyển chỉ tiêu giữa các phương thức xét tuyển
Một yếu tố khác góp phần vào biến động là sự thay đổi tỷ trọng chỉ tiêu giữa các phương thức. Năm 2025, nhiều trường tăng mạnh chỉ tiêu cho xét học bạ, tuyển thẳng và kỳ thi đánh giá năng lực, dẫn đến giảm đáng kể chỉ tiêu dành cho điểm thi THPT. Điều này làm tăng áp lực cạnh tranh lên phương thức thi THPT, đẩy điểm chuẩn lên cao dù phổ điểm thấp.
Ví dụ, các trường như Đại học Quốc gia TP.HCM hay Đại học Bách khoa TP.HCM đã dành tới 50-70% chỉ tiêu cho phương thức thay thế, khiến chỉ còn 30-50% cho thi THPT. Kết quả là, thí sinh dựa vào thi THPT phải cạnh tranh khốc liệt hơn, dẫn đến điểm chuẩn “phi mã”.
Sự dịch chuyển này còn tạo bất lợi cho nhóm thí sinh ở vùng sâu, vùng xa – những người ít tiếp cận kỳ thi đánh giá năng lực do hạn chế về điều kiện học tập và di chuyển. Phó giáo sư Đỗ Văn Dũng nhận định, chính sách này làm giảm cơ hội cho học sinh nông thôn, vốn chủ yếu dựa vào thi THPT – kỳ thi duy nhất được chuẩn hóa toàn quốc. Trong khi đó, học bạ và đánh giá năng lực thường ưu thế cho học sinh đô thị, có điều kiện ôn luyện thêm.
Tổng thể, sự mất cân bằng chỉ tiêu đã làm điểm chuẩn trở nên khó dự báo, đòi hỏi thí sinh phải đa dạng hóa chiến lược xét tuyển từ sớm.
4. Chỉ tiêu biến động và yếu tố cạnh tranh ngành nghề
Chỉ tiêu xét tuyển cũng là “ẩn số” lớn gây biến động. Đặc biệt ở khối sư phạm, chỉ tiêu được Bộ Giáo dục giao dựa trên đơn đặt hàng từ địa phương, dẫn đến sự thay đổi hàng năm. Phó giáo sư Nguyễn Thành Nhân từ Đại học Sư phạm (Đại học Huế) giải thích: Năm ngoái, Sư phạm Lịch sử có chỉ tiêu ít nên điểm cao, năm nay, ngành này tăng chỉ tiêu lên 152, trong khi Sư phạm Ngữ văn chỉ 60, khiến Ngữ văn dẫn đầu điểm chuẩn.
Ngoài ra, cạnh tranh cao ở các ngành “hot” như Trí tuệ Nhân tạo, Khoa học Dữ liệu do nhu cầu thị trường lao động bùng nổ. Kết hợp với điểm thưởng từ chứng chỉ ngoại ngữ (IELTS, TOEFL) và quy đổi, điểm chuẩn dễ chạm trần. Ở khối quân đội, chỉ tiêu nữ giới hạn chế càng đẩy cạnh tranh lên đỉnh.
5. Các yếu tố khác và bài học cho tương lai
Bên cạnh đó, sự dịch chuyển nguyện vọng thí sinh còn do phổ điểm thấp khiến nhiều em lựa chọn điều chỉnh sang các ngành an toàn. Ngoài ra, chính sách cộng điểm ưu tiên và quy đổi chứng chỉ quốc tế cũng làm phức tạp thêm vấn đề này
Bài học rút ra: Thí sinh cần chuẩn bị việc xét tuyển đa phương thức từ ngay đầu năm học mới, trong khi Bộ Giáo dục nên xem xét điều chỉnh quy đổi để tăng công bằng. Dự báo năm tới, nếu chính sách không thay đổi, biến động có thể tiếp diễn.
Kết luận
Như vậy, điểm chuẩn các trường đại học năm 2025 biến động mạnh do quy đổi điểm bất hợp lý, dịch chuyển chỉ tiêu, và cạnh tranh ngành nghề. Điều này không chỉ thách thức thí sinh mà còn đòi hỏi cải thiện chính sách để đảm bảo công bằng. Hy vọng, các mùa sau sẽ minh bạch hơn, giúp giấc mơ đại học dễ tiếp cận.
Nếu có bất kì thắc mắc gì liên quan đến học tập, các bạn hãy liên hệ với đội ngũ của HavaEdu để được tư vấn và giải đáp các thắc mắc nhé:
Website: havaedu.vn
